13:30-15:30 ÞJÓÐLISTAÞING
Edda, hús íslenskunnar

Vökufélagið blæs til málþings í Eddu húsi íslenskunnar. Málþingið er fyrsti viðburður Vöku þjóðlistahátíðar og ber yfirskriftina Hvað er á seyði?

Á þessu málþingi mæta fulltrúar frá samfélögum harmoníkuunnenda, handverksfólks, þjóðdansara, kvæðamanna, fræðafólks og fleiri hópa sem tengjast þjóðlistum á Íslandi og kynna bæði eigin starfsemi og helstu áskoranir sl. ára. Seinni helmingur málþingsins verður helgaður pallborðsumræðum þar sem fulltrúum valdra samtaka er boðið í umræður um stöðu þjóðlista í samfélaginu í dag. Umræðustjóri: Kristinn Schram. 

Ókeypis aðgangur, kaffi og kleinur.

Húsið opnar kl. 13

20:00 GÁRUR - Opnunartónleikar VÖKU 2026
Salurinn

Vaka 2026 hefst með glæsilegum opnunartónleikum þar sem tónlist, dans og lifandi þjóðlistahefðir mætast á einum stað.

Þjóðdansafélag Reykjavíkur, sem fagnar 75 ára afmæli á árinu, flytur veglegt dansatriði sem endurspeglar langa sögu félagsins og lifandi íslenska danshefð.

Sérstakur gestur hátíðarinnar er pólska tónlistarkonan Ania Broda, sem hefur verið nefnd ein frumlegasta rödd pólsku tónlistarsenunnar. Ania Broda er þekkt fyrir kraftmikla raddbeitingu sem byggir á svokallaðri „white singing“ söngtækni, auk þess sem hún leikur á ýmis óvenjuleg hljóðfæri, þar á meðal pólskan dulcimer, kantele og hurdy-gurdy. 

Í tónlist hennar sameinast pólskur þjóðlagaarfur, fornar sönghefðir og tilraunagleði á einstakan hátt og úr verður tónlistarheimur sem bæði hrífur og kemur á óvart.

FUNI, samstarfsverkefni Báru Grímsdóttur og Chris Foster, fagnar útgáfu plötunnar Gárur. Um áratugaskeið hafa þau helgað sig flutningi, rannsóknum og miðlun íslenskrar þjóðlagatónlistar og átt mikilvægan þátt í að kynna hana bæði á innlendum og erlendum vettvangi.

Á Gárum eru íslensku þjóðlögin enn þungamiðjan, en að þessu sinni umkringd hljóðheimi sem sækir innblástur í íslenskt landslag og náttúru. Söngur, langspil, kantele og önnur hljóðfæri fléttast saman við upptökur úr íslensku umhverfi þannig að náttúran sjálf verður eins og þriðji þátttakandinn í verkinu.

Líkt og gárur á vatni hafa þessi lög borist milli kynslóða, tekið breytingum og þróast með tímanum. Með Gárum hylla Bára og Chris þann lifandi arf sem þjóðlögin eru og miðla honum áfram til nýrra kynslóða.

17:00-21:00 ÞRÆÐIR
Salurinn, fordyri

Handverk, sögur og lifandi hefðir 

Velkomin á notalega síðdegisstund þar sem handverk, sögur, söngur og þjóðlegar hefðir fléttast saman í einum viðburði. 

Frá síðdegi og fram á kvöld verður fordyri Salarins að samkomustað þar sem gestir eru hvattir til að taka með sér prjóna, útsaum, hekl eða annað handverk og njóta samverunnar. 

Félagar úr Heimilisiðnaðarfélagi Íslands verða á staðnum, sýna handverk og veita leiðsögn þeim sem vilja. Þegar líður á kvöldið leiðir þjóðfræðingurinn Rósa Þorsteinsdóttir gesti inn í hljóðheim Ísmús-safnsins með vel völdum upptökum úr íslenskum menningararfi og segir frá sögunum sem þær geyma. Að því loknu stýrir Kristinn Schram lifandi hlaðvarpi um þjóðlistir og lifandi hefðir. Hlaðvarpskvöldið byggir á einkar fjölbreyttri dagskrá þetta árið og býður upp á fróðlegt samtal og vangaveltur um hlutverk þjóðlistanna í samtímanum. 

ÞRÆÐIR er viðburður fyrir öll sem hafa áhuga á handverki, sögum og menningararfi — eða vilja einfaldlega eiga notalega stund í góðum félagsskap. Gestir geta komið og farið að vild, eða sest niður með handverkið sitt og fylgt dagskránni frá síðdegi og fram á kvöld.

Aðgangur er ókeypis en léttar veitingar verða til sölu á staðnum.

Dagur rímnalagsins

14:00-15:30 BARNARÍMNATÓNLEIKAR
Salurinn, fordyri

Dagur rímnalagsins er haldinn þann 15. september ár hvert og skapast hefur sú hefð að fá á svið VÖKU unga flytjendur sem hafa tileinkað sér eina elstu sönghefð landsins undir leiðsögn reyndra kvæðamanna.

Skólakór Kársness sem í ár fagnar 50 ára starfsafmæli, flytur þjóðlög og rímnalög í fallegum útsetningum, þ.á.m. Þýtur í stráum sem Sigurður Rúnar Jónsson útsetti fyrir kórinn árið 2000. Kórinn hefur haldið marga tónleika innanlands sem utan og gefið út nokkrar plötur. Stjórnandi kórsins er Álfheiður Björgvinsdóttir.

Sönghópur úr Barnaskóla Hjallastefnunnar í Reykjavík kveður fjölbreytt rímnalög við vísur sem þau hafa unnið með í skólastarfinu.  Kennari og stjórnandi þeirra er Kolbrún Hulda Tryggvadóttir.

Kvæðabarnafjelag Laufásborgar var stofnað árið 2023 og hefur frá upphafi lagt áherslu á að kynna börn fyrir íslenskum kveðskap og rímnasöng. Kvæðamaðurinn Steindór Andersen var einn helsti lærifaðir barnanna í kveðskapnum, auk þess sem fleiri kvæðamenn og konur hafa komið að kennslu og leiðsögn, þar á meðal Bára Grímsdóttir. Kvæðabarnajelaginu stýrir Ari Hálfdán Aðalgeirsson. 

Tónleikarnir gefa áheyrendum kost á að kynnast rímnasöngnum í flutningi barna og ungmenna og sýna hvernig þessi forna sönghefð berst áfram í gegnum raddir nýrra kynslóða. 

Aðgangur ókeypis.

20:00 RÍMNAFÖGNUÐUR
Salurinn

Samtímarímur á VÖKU

Á Degi rímnalagsins, 15. september, býður Vaka til árlegs rímnafagnaðar. Hér fá nýjar íslenskar rímur að hljóma í fyrsta sinn.

Kvæðamenn og kvæðakonur af yngri kynslóðinni flytja rímur sem samdar hafa verið sérstaklega fyrir þetta tilefni og sýna með því að rímnahefðin er lifandi listform í stöðugri þróun.

Fram koma Kristján Hrannar Pálsson, Ásta Sigríður Arnardóttir, Ragnheiður Gröndal, Emil Baur og Þorsteinn Björnsson. Kynnir er Rósa Þorsteinsdóttir

Kvöld þar sem nýjar raddir takast á við eitt elsta listform þjóðarinnar.

12:15-13:15 Jurtalitun - náttúran og maðurinn
Náttúrusafn Kópavogs - Menning á miðvikudögum
Guðrún Bjarnadóttir, náttúrufræðingur og forsvarskona Hespuhússins

17:00-21:00 RÆMUR
Salurinn

Salurinn breytist í bíó þessa kvöldstund þar sem sýndar verða ólíkar kvikmyndir sem varpa ljósi á líf, störf og drauma þjóðlistafólks.

Kvöldið hefst á sýningu þjóðdansaheimildarmyndanna Gamli marsinn og Hávan dansinn hefjum með umræðum leiddum af sérfræðingum. Að þeim loknum gefst gestum tækifæri til að staldra við, njóta veitinga og spjalla saman áður en kvöldið heldur áfram með sýningu á A Mighty Wind, sem hefur fyrir löngu öðlast költ-stöðu meðal unnenda þjóðlagatónlistar – í senn ástarbréf til þjóðlagasenu sjöunda áratugarins í New York og húmorísk ádeila á hana.

Veitingar verða til sölu á milli sýninga, þar á meðal ljúffengar samlokur frá Króníkunni og drykkir.

12:15-13:00 Langeleik í 500 ár
Bókasafn Kópavogs
Ingrid Lingaas Fossum, tónlistarmaður, þjóðdansari og þjóðlagatónlistarmaður ársins í Noregi árið 2025, rekur sögu norska langspilsins í tónum og tali.

17:00 Íslensk sundlaugamenning
Á skrá UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf mannkyns.

Dagskrá kynnt síðar.

20:00 RÖKKURTÓNAR
Salurinn

Íslensk og norsk þjóðlagatónlist á sama sviði

Á föstudagskvöldi Vöku mætist íslensk og norsk þjóðlagatónlist á einum af stóru tónlistarviðburðum hátíðarinnar.

Þjóðlagasveitin UMBRA er skipuð fjórum tónlistarkonum sem allar hafa heillast af íslenskri sagna- og tónlistarhefð. Tónlist þeirra einkennist af röddum, strengjahljóðfærum og slagverki í fáguðum útsetningum sem draga hlustandann inn í einstakan hljóðheim. Í verkum sínum hafa þær meðal annars beint sjónum að sögum og reynsluheimi íslenskra kvenna fyrri alda. Hljómsveitin hlaut íslensku tónlistarverðlaunin fyrir plötuna Sólhvörf og hefur um árabil kynnt íslenska þjóðlagatónlist á tónleikum víða um heim, meðal annars í Evrópu og Kína.

Ingrid Lingaas Fossum hefur skipað sér í fremstu röð norskra þjóðlagatónlistarmanna og var valin þjóðlagatónlistarmaður ársins í Noregi árið 2025. Hún hefur vakið verðskuldaða athygli fyrir leik sinn á langeleik, sem er eitt elsta og sérkennilegasta hljóðfæri Noregs, og átt stóran þátt í að kynna það fyrir nýjum kynslóðum hlustenda. 

Vegar Vårdal er einn kraftmesti fiðluleikari norsku þjóðlagasenunnar og hlaut nafnbótina þjóðlagatónlistarmaður ársins í Noregi árið 2020. Sem flytjandi, tónskáld og dansari hefur hann um árabil verið áberandi afl í norsku þjóðlistalífi. Hann kom að útgáfu bókarinnar Danslög Jónasar og hefur undanfarin missari kennt og útsett danslög fyrir íslenska strengjanemendur. 

Vegard Hansen er norskur harmoníkuleikari, tónskáld og kennari við Ole Bull akademíuna, með djúpar rætur í norskri þjóðtónlistarhefð, en hann er jafnframt forstöðumaður hardingfela.no í samvinnu við Hardanger og Voss safnið.

Þau eru einnig mikilsvirtir kennarar og gefst gestum Vöku einstakt tækifæri til að sækja vinnusmiðjur undir þeirra leiðsögn.

11:00-17:00 Þjóðlistamarkaður
Salurinn, fordyri

Handverk, bækur, textíll o.fl.

10:30-11.30 Norskir þjóðdansar
Molinn
Ingrid Lingaas Fossum og Vegar Vårdal
Skráning auglýst í ágúst.

11:30 - 14:00  Skotthúfuprjón karla
Bókasafn Kópavogs

Guðný Ingibjörg Einarsdóttir leiðir vinnustofu í skotthúfuprjóni í Bókasafni Kópavogs, þar sem þátttakendum gefst kostur á að læra að prjóna hefðbundna skotthúfu karla.

Vinnustofan hentar þeim sem hafa grunnþekkingu í prjónaskap (kunna að fitja upp). Pláss er fyrir 30–40 þátttakendur. Garn er innifalið í verði, en þátttakendum er einnig velkomið að koma með eigið garn og velja sína eigin litasamsetningu. Mælt er með einbandi eða sambærilegu garni — algengir litir í búningahúfur eru blátt, svart eða dökkmórautt sem aðallitur og rautt í rendur, en aðrir litir eru að sjálfsögðu í boði.

Þátttakendur eru beðnir um að taka með sér 40 cm langa hringprjóna, bæði 2 mm og 2,5 mm.

Dagskrá: 90 mín + 45 mín vinnustofa ásamt 15 mín kaffipásu. 

Skráning og þátttökugjald verður auglýst í ágúst.

11.30-12.30 Danslög með Vegar Vårdal & Vegard Hansen
Molinn

Íslensk og norsk danslög fyrir öll hljóðfæri - opin vinnustofa fyrir vana hljóðfæraleikara 12 ára og eldri með Vegar Vårdal fiðlu- og harðangursfiðluleikara og Vegard Hansen harmonikuleikara.

Skráning auglýst í ágúst.

12:30-13:30 Íslenskir þjóðdansar
Molinn

Á þessu námskeiði kynnast þátttakendur íslenskum þjóðdönsum og læra um þá dansa sem Reykvíkingar dönsuðu 1864.

Hringdansar, rælar, valsar og bömerdans eru á meðal þess sem er á dagskrá.

Atli Freyr Hjaltason og Elizabeth Katrín Mason stýra námskeiðinu en þau eru hokin af reynslu og hafa ferðast um Norðurlöndin og víðar þar sem þau hafa kennt og sýnt þjóðdansa.

11:30-12:30    Barna og fjölskyldustund í þjóðlagatónlist og -dönsum
Bókasafn Kópavogs
Börn, foreldar, yngri og eldri systkyni, ömmur, afar og vinir eiga saman gæðastund í söng og leik. Sungin verða þekkt og minna þekkt lög úr íslenskri þjóðlagahefð. Stundinni er skipt í tvennt:
*11:30-12:00 fyrir 1-5 ára börn og fjölskyldur
*12:00-12:30 fyrir 6-11 ára börn og fjölskyldur
Umsjón hafa Bára Grímsdóttir og Chris Foster. Bára er eitt af fremstu tónskáldum Íslands og hefur um áratuga skeið unnið að varðveislu og miðlun íslenskrar þjóðlagaarfleifðar. Hún kemur úr fjölskyldu kvæðamanna, ólst upp við söng foreldra og afa og ömmu á bænum Grímstungu í Vatnsdal, og hefur um árabil verið formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar. Árið 2019 var hún sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til varðveislu og endurnýjunar á íslenskum tónlistararfi. Chris Foster er breskur þjóðlagasöngvari og hljóðfæraleikari, meistari í sínu fagi, sem búsettur er á Íslandi og leikur á gítar og langspil. Þau Bára hafa um árabil komið fram saman sem dúettinn Funi og gefið út meðal annars plöturnar Funi (2004), Flúr (2013) og nú Gárur (2026).

11:30-13:00 Mállýskur skógarþrasta
Náttúrusafn Kópavogs

Skógarþrestir á Íslandi hafa svæðisbundnar mállýskur og syngja því ekki allir sama lagið. Náttúrusafn Kópavogs vinnur nú að söfnun, greiningu og kortlagingu á mállýskum skógarþrasta á Íslandi. Á fyrirlestrinum verður fjallað um tungumál, söngnám og samskipti skógarþrasta. Þá verða spilaðar upptökur af helstu mállýskum Höfuðborgarsvæðsins.

Safnið hlaut Öndvegisstyrk frá Safnasjóði árið 2026 fyrir samfélagslega nálgun á rannsóknarstarfi. Þá verður lífríkið í steypufrumskógi Höfuðborgarsvæðisins rannsakað með þátttöku íbúa, ungum sem öldnum. Verkefnið byggir á fyrri rannsóknum og upptökum Hlyns Steinssonar en stefnt er að hefja víðtækari söfnun með borgarbúum vorið 2027. Verkefnið er unnið í samstarfi við samskonar verkefni í Noregi sem snýr að mállýskum skógarþrasta þar. 

Hvað eru margar mismunandi mállýskur skógarþrasta á Íslandi? Eiga skógarþrestir Íslands og Noregs sameiginlega menningararfleifð?

12:30-13:30    Vinnustofa í pólskum þjóðleikjum og þjóðlögum
Bókasafn Kópavogs
Í þessari vinnustofu kynnast þátttakendur hefðbundnum pólskum þjóðleikjum, söngvum og einföldum dönsum í gegnum lifandi tónlistar- og hreyfidagskrá. Vinnustofan hentar öllum aldurshópum, krefst engrar undirbúningsþekkingar og miðlar pólskri menningu á skemmtilegan og aðgengilegan hátt.

Vinnustofunni stýra tónlistarmennirnir Jacek Karwan og Anna Maria Tabaczyńska. Anna Maria er flautuleikari búsett á Íslandi, hefur kennt við Listaháskóla Íslands og er virk í pólsku menningarlífi hérlendis, meðal annars í tengslum við pólsk börn og ungmenni á Íslandi. Jacek er kontrabassaleikari hjá Sinfóníuhljómsveit Íslands sem hefur komið fram sem einleikari víða um heim og leikið undir stjórn þekktra hljómsveitarstjóra á borð við Vladimir Ashkenazy og Sir Neville Marriner.

13:30-14:30 Rímnakveðskapur með Röggu Gröndal
Bókasafn Kópavogs

Í þessari vinnustofu kynnast þátttakendur listinni að kveða rímur — aldagamalli íslenskri hefð þar sem söguljóð eru flutt með sérstökum rímnalögum, stemmum, sem hver kvæðamaður mótar á sinn hátt. Rímur voru um aldir helsta skemmtiefni landsmanna og lifa enn í dag, ekki síst fyrir tilstilli kvæðamannafélaga sem hafa haldið hefðinni við kynslóð fram af kynslóð.

Vinnustofunni stýrir Ragnheiður (Ragga) Gröndal, tónlistarkona og dyggur félagi í Kvæðamannafélaginu Iðunni, sem stofnað var í Reykjavík árið 1929 í þeim tilgangi að æfa kveðskap og safna rímnalögum og alþýðuvísum. Þátttakendur fá að spreyta sig á að kveða vísur undir mismunandi stemmum og kynnast því hvernig þessi lifandi munnlega hefð hljómar og lifir enn í dag. Vinnustofan hentar öllum sem hafa áhuga á íslenskri sönghefð, hvort sem þeir hafa reynslu af kveðskap eða ekki.

14:30-15:30 Færeyskur dans með Sharon Weiss og Kristian Blak

Í þessari vinnustofu kynnast þátttakendur færeyska hringdansinum — dansi sem hefur varðveist í óslitinni hefð frá miðöldum og er samofinn færeyskri menningu og tungumáli. Farið verður yfir sögulegan uppruna dansins og hvernig hann hefur lifað fram á okkar daga, auk þess sem tónrænir og hrynrænir eiginleikar kvæðanna verða kynntir. Þátttakendur læra einföld dansspor og viðlög og dansa 2–3 stef úr færeyska dansarfinum, en efni hverrar ballöðu verður kynnt áður en hún er dönsuð. Allir í salnum taka þátt.

Leiðbeinendur eru Sharon Weiss og Kristian Blak frá Færeyjum. Sharon hefur leikið á blokkflautu um allan heim frá áttunda áratugnum, meðal annars með hljómsveitunum Spælimenninir og Kvonn. Hún er þjóðdansari af lífi og sál og kennari sem hefur unnið að því að koma bæði færeyska dansinum og öðrum þjóðdönsum inn í skólastarf. Kristian er tónskáld og píanóleikari sem kemur víða við í tónlistarlífinu — hann semur fyrir alþjóðlegar klassískar hljómsveitir, leikur í heimabyggð og fer í tónleikaferðir sem hljóðfæraleikari og hljómsveitarstjóri með djass-, þjóðlaga- og heimstónlistarhópum.

16:00-17:30 KRAKKAVAKA
Salurinn

Tónleikar fyrir alla fjölskylduna

Fjölskyldutónleikar þar sem börn og ungmenni stíga á svið og kynna afrakstur vinnu sinnar með kennurum og leiðbeinendum sem koma að hátíðinni. Á tónleikunum hljóma þjóðlög, danslög og fiðlutónlist í flutningi ungra tónlistarmanna.

Aðgangur er ókeypis og öll hjartanlega velkomin á meðan húsrúm leyfir.

19:00-23:30 VÖKUPARTÍ
Salurinn

Vísna- og dansvaka

Vöku 2026 lýkur með upplifun sem sameinar það sem hátíðin stendur fyrir: tónlist, dans, kveðskap, sögur og samveru.

Kvöldið hefst á stálheiðarlegri íslenskri hagyrðingaskemmtun undir stjórn Evu Maríu Jónsdóttur og Péturs Blöndal þar sem hagyrðingar af yngri og eldri kynslóð takast á við fjölbreytt yrkisefni.

Að því loknu breytir Þjóðdansafélag Reykjavíkur fordyri Salarins í dansgólf þar sem gestir fá að upplifa ekta þjóðdansaball við undirleik hljóðfæraleikara frá Íslandi, Færeyjum og Noregi. Öll eru velkomin að taka þátt, hvort sem þau kunna sporin eða ekki.

Veitingar verða til sölu allt kvöldið og barinn opinn.

Þau sem ekki treysta sér út á dansgólfið eru að sjálfsögðu velkomin með handverk eða prjóna og geta notið stemningarinnar úr öruggri fjarlægð.

Fram koma: 

• Þjóðdansafélag Reykjavíkur 

• Félag harmoníkuunnenda í Reykjavík

• Kristian Blak o.fl. frá Færeyjum

• Ingrid Lingaas Fossum, Vegar Vårdal og Vegard Hansen frá Noregi