13:30-15:30 ÞJÓÐLISTAÞING - Hvað er á seyði?
Edda, hús íslenskunnar

Vökufélagið blæs til málþings í Eddu húsi íslenskunnar. Málþingið er fyrsti viðburður Vöku þjóðlistahátíðar og ber yfirskriftina Hvað er á seyði?

Á þessu málþingi mæta fulltrúar frá samfélögum harmoníkuunnenda, handverksfólks, þjóðdansara, kvæðamanna, fræðafólks og fleiri hópa sem tengjast þjóðlistum á Íslandi og kynna bæði eigin starfsemi og helstu áskoranir sl. ára. Seinni helmingur málþingsins verður helgaður pallborðsumræðum þar sem fulltrúum valdra samtaka er boðið í umræður um stöðu þjóðlista í samfélaginu í dag.

Dagskrá

Söngurinn og sögurnar
Rósa Þorsteinsdóttir, þjóðfræðingur hjá Árnastofnun og stjórnarmaður í Kvæðamannafélaginu Iðunni

Milli fortíðar og nútíðar: Lifandi hefðir, þjóðhættir og þjóðlistir
Sigurlaug Dagsdóttir, sérfræðingur á Þjóðháttasafni Þjóðminjasafns Íslands

Þjóðlistir í norrænu samhengi
Atli Freyr Hjaltason, þjóðfræðingur og þjóðdansari

Mannleg samskipti – það sem gervigreindin getur ekki gert fyrir okkur
Sigurður Halldórsson, prófessor við tónlistardeild Listaháskóla Íslands

Í lok málþingsins fara fram pallborðsumræður um stöðu þjóðlista. Auk fyrirlesara taka þar þátt Helga Maureen Gylfadóttir, deildarstjóri hjá Borgarsögusafni Reykjavíkur, Bendt Pedersen, formaður Þjóðdansafélags Reykjavíkur, og Hilmar Hjartarson, harmonikkuleikari og fyrrverandi formaður Félags harmonikuunnenda í Reykjavík.

Umræðustjóri er Kristinn Schram, dósent í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

Ókeypis aðgangur, kaffi og kleinur.

Húsið opnar kl. 13

18:30 GÁRUR - Opnunartónleikar VÖKU 2026
Salurinn

Vaka 2026 hefst með glæsilegum opnunartónleikum þar sem tónlist, dans og lifandi þjóðlistahefðir mætast á einum stað.

Þjóðdansafélag Reykjavíkur, sem fagnar 75 ára afmæli á árinu, flytur veglegt dansatriði sem endurspeglar langa sögu félagsins og lifandi íslenska danshefð.

Sérstakur gestur hátíðarinnar er pólska tónlistarkonan Ania Broda, sem hefur verið nefnd ein frumlegasta rödd pólsku tónlistarsenunnar. Ania Broda er þekkt fyrir kraftmikla raddbeitingu sem byggir á svokallaðri „white singing“ söngtækni, auk þess sem hún leikur á ýmis óvenjuleg hljóðfæri, þar á meðal pólskan dulcimer, kantele og hurdy-gurdy. 

Í tónlist hennar sameinast pólskur þjóðlagaarfur, fornar sönghefðir og tilraunagleði á einstakan hátt og úr verður tónlistarheimur sem bæði hrífur og kemur á óvart.

FUNI, samstarfsverkefni Báru Grímsdóttur og Chris Foster, fagnar útgáfu plötunnar Gárur. Um áratugaskeið hafa þau helgað sig flutningi, rannsóknum og miðlun íslenskrar þjóðlagatónlistar og átt mikilvægan þátt í að kynna hana bæði á innlendum og erlendum vettvangi.

Á Gárum eru íslensku þjóðlögin enn þungamiðjan, en að þessu sinni umkringd hljóðheimi sem sækir innblástur í íslenskt landslag og náttúru. Söngur, langspil, kantele og önnur hljóðfæri fléttast saman við upptökur úr íslensku umhverfi þannig að náttúran sjálf verður eins og þriðji þátttakandinn í verkinu.

Líkt og gárur á vatni hafa þessi lög borist milli kynslóða, tekið breytingum og þróast með tímanum. Með Gárum hylla Bára og Chris þann lifandi arf sem þjóðlögin eru og miðla honum áfram til nýrra kynslóða.

17:00-21:00 ÞRÆÐIR
Salurinn, fordyri

Handverk, sögur og lifandi hefðir 

elkomin á notalega síðdegisstund þar sem handverk, sögur, söngur og þjóðlegar hefðir fléttast saman í einum viðburði.

Frá síðdegi og fram á kvöld verður fordyri Salarins að samkomustað þar sem gestir eru hvattir til að taka með sér prjóna, útsaum, hekl eða annað handverk og njóta samverunnar.

Félagar úr Heimilisiðnaðarfélagi Íslands verða á staðnum, sýna handverk og veita leiðsögn þeim sem vilja. Þegar líður á kvöldið leiðir þjóðfræðingurinn Rósa Þorsteinsdóttir gesti inn í hljóðheim Ísmús-safnsins með vel völdum upptökum úr íslenskum menningararfi og segir frá sögunum sem þær geyma. Stefán Nordal, listamaður í Skapandi sumarstörfum Kópavogs, kynnir Púkablístruna, tónlistar- og útvarpsleikrit sem segir sögur af Sæmundi Fróða og Kölska í nýjum búningi. Að því loknu stýrir Kristinn Schram lifandi hlaðvarpi um þjóðlistir og lifandi hefðir. Hlaðvarpskvöldið byggir á einkar fjölbreyttri dagskrá þetta árið og býður upp á fróðlegt samtal og vangaveltur um hlutverk þjóðlistanna í samtímanum.

ÞRÆÐIR er viðburður fyrir öll sem hafa áhuga á handverki, sögum og menningararfi — eða vilja einfaldlega eiga notalega stund í góðum félagsskap. Gestir geta komið og farið að vild, eða sest niður með handverkið sitt og fylgt dagskránni frá síðdegi og fram á kvöld.

Aðgangur er ókeypis en léttar veitingar verða til sölu á staðnum.

Dagur rímnalagsins

14:00-14:45 BARNARÍMNATÓNLEIKAR
Salurinn

Dagur rímnalagsins er haldinn þann 15. september ár hvert og skapast hefur sú hefð að fá á svið VÖKU unga flytjendur sem hafa tileinkað sér eina elstu sönghefð landsins undir leiðsögn reyndra kvæðamanna.

Skólakór Kársness sem í ár fagnar 50 ára starfsafmæli, flytur þjóðlög og rímnalög í fallegum útsetningum, þ.á.m. Þýtur í stráum sem Sigurður Rúnar Jónsson útsetti fyrir kórinn árið 2000. Kórinn hefur haldið marga tónleika innanlands sem utan og gefið út nokkrar plötur. Stjórnandi kórsins er Álfheiður Björgvinsdóttir.

Sönghópur úr Barnaskóla Hjallastefnunnar í Reykjavík kveður fjölbreytt rímnalög við vísur sem þau hafa unnið með í skólastarfinu.  Kennari og stjórnandi þeirra er Kolbrún Hulda Tryggvadóttir.

Kvæðabarnafjelag Laufásborgar var stofnað árið 2023 og hefur frá upphafi lagt áherslu á að kynna börn fyrir íslenskum kveðskap og rímnasöng. Kvæðamaðurinn Steindór Andersen var einn helsti lærifaðir barnanna í kveðskapnum, auk þess sem fleiri kvæðamenn og konur hafa komið að kennslu og leiðsögn, þar á meðal Bára Grímsdóttir. Kvæðabarnajelaginu stýrir Ari Hálfdán Aðalgeirsson. 

Tónleikarnir gefa áheyrendum kost á að kynnast rímnasöngnum í flutningi barna og ungmenna og sýna hvernig þessi forna sönghefð berst áfram í gegnum raddir nýrra kynslóða. 

Aðgangur ókeypis.

20:00 RÍMNAFÖGNUÐUR
Salurinn

Samtímarímur á VÖKU

Á Degi rímnalagsins, 15. september, býður Vaka til árlegs rímnafagnaðar. Hér fá nýjar íslenskar rímur að hljóma í fyrsta sinn.

Kvæðamenn og kvæðakonur af yngri kynslóðinni flytja rímur sem samdar hafa verið sérstaklega fyrir þetta tilefni og sýna með því að rímnahefðin er lifandi listform í stöðugri þróun.

Fram koma Kristján Hrannar Pálsson, Ásta Sigríður Arnardóttir, Ragnheiður Gröndal, Emil Baur og Þorsteinn Björnsson. Kynnir er Rósa Þorsteinsdóttir

Kvöld þar sem nýjar raddir takast á við eitt elsta listform þjóðarinnar.

12:15-13:00 Hvað er jurtalitun?
Náttúrusafn Kópavogs - Menning á miðvikudögum

,,Hvað er?" er erindaröð á vegum Náttúsafns Kópavogs. Sérfræðingar úr ýmsum áttum eru fengnir til að varpa ljósi á ólík hugtök og fyrirbæri og skýra þau út á mannamáli.

Viðfangsefni þessa hádegisfyrirlestrar er í anda VÖKU þjóðlistahátíðar dagana 13. – 19. september og mun Guðrúnu Bjarnadóttir náttúrufræðingur og athafnakona með meiru fjalla um jurtalitun á Íslandi. Í erindinu fjallar Guðrún um sögu jurtalitunar á Íslandi, hvaða jurtir hafa verið nýttar til litunar og hvað þessi hefð segir okkur um samband manns og náttúru.

Jurtalitun er aldagömul aðferð til að vinna liti úr plöntum, fléttum og öðrum náttúruefnun og er talið að hafi verið stunduð hér frá landnámi. Áður en tilbúnir litir komu til sögunnar byggðist litun vefnaðar á náinni þekkingu á náttúrunni, árstíðunum og eiginleikum ólíkra jurta. Þeir sem stunduðu jurtalitun þurftu að kunna skil á plöntum, vinnsluaðferðum og efnum sem festu litina og má því segja að í þeirri hefð hafi ekki einungis falist handverk heldur náttúruvísindi. Jurtalitunarfólk var þá jafnvel náttúrufræðingar síns tíma sem byggðu þekkingu sína á reynslu athugunum þekkingar.

Guðrún fékk áhuga á jurtalitun þegar hún vann MS-ritgerð sína um grasnytjar á Íslandi og rakst á gamlar heimildir um litun úr jurtum. Síðan hefur hún rannsakað og þróað aðferðir til að endurvekja þessa þekkingu og rekur í dag jurtalitunarvinnustofuna Hespuhúsið. Hún er athafnakona mikil og er höfundur bókarinnar Grasnytjar á Íslandi og heftisins Jurtalitun á Íslandi ásamt því að vera höfundur Fugla- og Flóruspilanna skemmtilegu frá Hespu.

Erindið verður haldið í Náttúrusafni Kópavogs þann 16. september kl. 12:15 – 13:00. Viðburðurinn er liður í Menningu á miðvikudögum og er styrktur af Menningar og mannlífsnefnd Kópavogsbæjar.

Aðgangur ókeypis!

Öll velkomin

17:00-21:00 RÆMUR
Salurinn

Salurinn breytist í bíó þessa kvöldstund þar sem sýndar verða ólíkar kvikmyndir sem varpa ljósi á líf, störf og drauma þjóðlistafólks.

Kvöldið hefst á sýningu þjóðdansaheimildarmyndanna Gamli marsinn og Hávan dansinn hefjum með umræðum leiddum af sérfræðingum. Að þeim loknum gefst gestum tækifæri til að staldra við, njóta veitinga og spjalla saman áður en kvöldið heldur áfram með sýningu á A Mighty Wind, sem hefur fyrir löngu öðlast költ-stöðu meðal unnenda þjóðlagatónlistar – í senn ástarbréf til þjóðlagasenu sjöunda áratugarins í New York og húmorísk ádeila á hana.

Veitingar verða til sölu á milli sýninga, þar á meðal ljúffengar samlokur frá Króníkunni og drykkir.

12:15-13:00 Langeleik í 500 ár
Bókasafn Kópavogs
Ingrid Lingaas Fossum, tónlistarmaður, þjóðdansari og þjóðlagatónlistarmaður ársins í Noregi árið 2025, leikur á norskt langspil og rekur sögu þess í tónum og tali.

Ingrid Lingaas Fossum er einn fremsti langeleik-leikari Noregs í dag – og hljóðfærið sem hún spilar á er náinn frændi íslenska langspilsins.
Langeleik á sér órofna a.m.k. 500 ára sögu í Noregi, og Ingrid er fyrsti einstaklingurinn í landi sínu til að ljúka meistaragráðu í hljóðfærinu frá Norsku tónlistarakademíunni. Hún hlaut nýverið tvenn verðlaun í Noregi: Þjóðlagatónlistarmaður ársins 2025 og Besta sólóplata ársins 2025 fyrir plötuna Eit halvt tusenår, verðlaun sem hún veitti viðtöku á Folkelarm-hátíðinni í Ósló í nóvember sl.

17:00 Íslensk sundlaugamenning - pottaspjall
Sundlaug Kópavogs

Af hverju förum við í sund þegar við ætlum ekki að synda? Hvers vegna spjöllum við við ókunnuga í heita pottinum en ekki í strætó? Verður maður kyndilberi menningararfs ef maður mætir í sama pottinn klukkan hálfátta flesta morgna? Og má maður þá hætta að mæta í þennan pott eftir að íslensk sundmenning komst á skrá UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf mannkyns? Væri það ábyrgðarleysi gagnvart mannkyninu?

Valdimar Tr. Hafstein þjóðfræðingur býður til fljótandi málstofu um sundlaugamenningu í heita pottinum. Enginn fyrirlestur verður haldinn: gestir bera fram spurningar og vangaveltur og saman verður leitað svara — á floti og við þægilegt hitastig.

20:00 Þjóðlagasamspil
Mossley, Kópavogi
Fiðlarar, kvæðamenn, dansarar, slagverksfólk og áhugamenn! Verið öll hjartanlega velkomin í þjóðlagasamspil á Mossley, Kópavogi, þar sem leikin og sungin verður þjóðlagatónlist frá Íslandi, Svíþjóð, Írlandi og Englandi, svo fátt eitt sé nefnd.

Reykjavík Trad Sessions er óformlegur hópur tónlistarfólks og -áhugamanna sem spilar reglulega saman og hittist ca annað hvert þriðjudagskvöld á Ægir 101, en í þetta sinn heimsækja þau Mossley í fyrsta sinn í tilefni af VÖKU þjóðlistahátíð 2026. Á þessum kvöldum má heyra þjóðlagatónlist hvaðanæva að og eru nýliðar sérstaklega velkomnir. Upplagt að taka félagana með.

Mossley er hverfisveitingastaður, staðsettur að Borgarholtsbraut 19, beint á móti Sundlaug Kópavogs. Börger, vængir, tacos og bjór eru aðalsmerki staðarins, allt alvöru, gert af ástríðu. Í húsinu hefur verið sýslað með mat og drykk síðan 1952. Þar hefur verið mjólkurbúð, matvöruverslun, sjoppa og bakarí meðal annars.

Til að fylgjast með Trad Sessions, skráðu þig í hópinn á Facebook: https://www.facebook.com/share/g/1bFj5yM7mk/

20:00 RÖKKURTÓNAR
Salurinn

Íslensk og norsk þjóðlagatónlist á sama sviði

Á föstudagskvöldi Vöku mætist íslensk og norsk þjóðlagatónlist á einum af stóru tónlistarviðburðum hátíðarinnar.

Þjóðlagasveitin UMBRA er skipuð fjórum tónlistarkonum sem allar hafa heillast af íslenskri sagna- og tónlistarhefð. Tónlist þeirra einkennist af röddum, strengjahljóðfærum og slagverki í fáguðum útsetningum sem draga hlustandann inn í einstakan hljóðheim. Í verkum sínum hafa þær meðal annars beint sjónum að sögum og reynsluheimi íslenskra kvenna fyrri alda. Hljómsveitin hlaut íslensku tónlistarverðlaunin fyrir plötuna Sólhvörf og hefur um árabil kynnt íslenska þjóðlagatónlist á tónleikum víða um heim, meðal annars í Evrópu og Kína.

Ingrid Lingaas Fossum hefur skipað sér í fremstu röð norskra þjóðlagatónlistarmanna og var valin þjóðlagatónlistarmaður ársins í Noregi árið 2025. Hún hefur vakið verðskuldaða athygli fyrir leik sinn á langeleik, sem er eitt elsta og sérkennilegasta hljóðfæri Noregs, og átt stóran þátt í að kynna það fyrir nýjum kynslóðum hlustenda. 

Vegar Vårdal er einn kraftmesti fiðluleikari norsku þjóðlagasenunnar og hlaut nafnbótina þjóðlagatónlistarmaður ársins í Noregi árið 2020. Sem flytjandi, tónskáld og dansari hefur hann um árabil verið áberandi afl í norsku þjóðlistalífi. Hann kom að útgáfu bókarinnar Danslög Jónasar og hefur undanfarin missari kennt og útsett danslög fyrir íslenska strengjanemendur. 

Vegard Hansen er norskur harmoníkuleikari, tónskáld og kennari við Ole Bull akademíuna, með djúpar rætur í norskri þjóðtónlistarhefð, en hann er jafnframt forstöðumaður hardingfela.no í samvinnu við Hardanger og Voss safnið.

Þau eru einnig mikilsvirtir kennarar og gefst gestum Vöku einstakt tækifæri til að sækja vinnusmiðjur undir þeirra leiðsögn.

11:00-17:00 Þjóðlistamarkaður
Salurinn, fordyri

Á markaðnum kemur saman fjölbreyttur hópur handverksfólks, listafólks og annarra sem tengjast handverki, þjóðlistum og menningararfi með einum eða öðrum hætti. Þar verður hægt að skoða og kaupa allt frá handgerðu skarti, víravirki og tréútskurði yfir í grafík, bækur, textíl og fleira.

Flestir söluaðilar verða með posa, en hjá sumum verður tekið við greiðslu með millifærslu.

Söluaðilar verða:

- Heiðrún frá Steig
Verður með handgert skart unnið með orkeringu, gamalli handverksaðferð sem á sér langa hefð og hefur meðal annars verið notuð við gerð fíngerðra blúndna og skrautmuna.

- Bókin ehf. – fornbókaverslun
Verður með úrval eldri bóka, þar á meðal gamlar bækur tengdar rímum og kveðskap, auk annars efnis í svipuðum dúr.

- Nornabrunnur
Verður með bækur og póstkort, meðal annars bækur útgefnar af Hyldyr þar sem þjóðfræði, fræðimennska og listsköpun mætast. Þrjár bækur sem fjalla um íslenska galdra verða meðal þess sem finna má hjá þeim.

- Handverk Geirhildar
Verða með spjaldofna borða til sölu. Spjaldvefnaður er gömul vefnaðaraðferð sem þekkt hefur verið á Íslandi frá landnámsöld. Borðarnir eru ofnir úr náttúrulegum efnum á borð við hör, silki og ull og sumir úr jurtalituðu bandi.

- Kvæðamannafélagið Iðunn
Verður með ýmislegt úr útgáfusögu félagsins, meðal annars Segulbönd Iðunnar, nokkrar Iðunnar-vínilplötur og afmælisrit félagsins.

- Bjarni Þór Kristjánsson – tréútskurðarmaður
Verður með handskornar fígúrur, meðal annars íslenska fugla, fólk á þjóðbúningum og persónur úr íslenskri þjóðtrú og sagnahefð á borð við jólasveinana, Grýlu og Leppalúða.

- Linn Janssen Illustration
Verður með dúkristuprent og fleiri verk úr eigin smiðju.

- Milla víravirki
Sérhæfir sig í handsmíðuðu og steyptu víravirki ásamt annarri þjónustu sem tengist íslenska þjóðbúningnum. Á markaðnum verður meðal annars boðið upp á skartgripi þar sem hefðbundið víravirki og samtímaskartgripagerð mætast.

- Dans Afríka Iceland
Verða með fjölbreyttan afrískan varning, meðal annars töskur, fatnað og fleira.

- Gaza Company
Er félagslegt hönnunar- og handverksfyrirtæki sem tengir saman palestínska og íslenska menningu í textíl og útsaumi. Vörurnar eru handunnar af konum á Gaza og byggja á palestínskri útsaumshefð, en í hönnuninni mætast jafnframt íslensk mynstur, litir og menningarlegar vísanir.

- Heimilisiðnaðarfélag Íslands
Verður með ýmislegt áhugarvert úr sinni verslun m.a lausavasa, gamla uppdrætti fyrir vefnað og útsaum, bækur og fleira.

- Línus Orri
Verður með plaköt eftir eigin hönnun þar sem sótt er í íslenska bragfræði og rímnakveðskap og þeim gefið nýtt myndrænt form.

- Marta Staworowska
Verður með skartgripi úr eigin smiðju.

- Milli tveggja heima (Laura A. Salinas)
Verður með verk þar sem kólumbísk Wayuu-mynstur og íslensk skrauttákn mætast. Með silkiþrykki, dúkristu og tréristu fléttar Laura saman þessar tvær handverkshefðir og sækir innblástur í menningu, minningar og tengslin milli Kolumbíu og Íslands.

10:00-11.00 Norskir þjóðdansar
Molinn
Ingrid Lingaas Fossum og Vegar Vårdal eru reyndir þjóðdansarar og þjóðdansakennarar, ásamt því að vera meðal fremstu þjóðlagatónlistarmanna Noregs.

Í tilefni af VÖKU þjóðlistahátíð 2026 verður haldin opin vinnustofa í norskum þjóðdönsum þar sem Ingrid og Vegar leiða okkur í gegnum vel valin spor, með stuðningi Vegard Hansen, harmoníkuleikara.

11:30 - 14:00  Skotthúfuprjón karla
Bókasafn Kópavogs

Guðný Ingibjörg leiðir vinnustofu í skotthúfu herra. Mikilvægt er að þátttakendur hafi grunnþekkingu í prjónaskap.

Skólapiltar á Hólum og í Skálholti báru skotthúfur, sem ungar konur tóku að prjóna og nota sjálfar með lengri skúf. Þar með varð skotthúfan órjúfanlegur hluti íslenska þjóðbúningsins, bæði fyrir karla og konur.

Þátttaka á námskeiðinu kostar 8.900kr. - eða 6.900kr. fyrir handhafa hátíðarpassa.

Prjónar, uppskrift og band innifalið í námskeiðisgjaldi.
Athugið að takmarkað pláss er á námskeiðið og skráning er nauðsynleg.

Hlekkur á skráningu: https://forms.gle/yEkvNUED1LTQFbv27

11:00-12:00 Íslenskir þjóðdansar
Molinn

Á þessu námskeiði kynnast þátttakendur íslenskum þjóðdönsum og læra um þá dansa sem Reykvíkingar dönsuðu 1864.

Hringdansar, rælar, valsar og bömerdans eru á meðal þess sem er á dagskrá.

Atli Freyr Hjaltason og Elizabeth Katrín Mason stýra námskeiðinu en þau eru hokin af reynslu og hafa ferðast um Norðurlöndin og víðar þar sem þau hafa kennt og sýnt þjóðdansa.

11:30-12:30    Barna og fjölskyldustund í þjóðlagatónlist og -dönsum
Bókasafn Kópavogs
Börn, foreldar, yngri og eldri systkyni, ömmur, afar og vinir eiga saman gæðastund í söng og leik. Sungin verða þekkt og minna þekkt lög úr íslenskri þjóðlagahefð. Stundinni er skipt í tvennt:
*11:30-12:00 fyrir 1-5 ára börn og fjölskyldur
*12:00-12:30 fyrir 6-11 ára börn og fjölskyldur
Umsjón hafa Bára Grímsdóttir og Chris Foster. Bára er eitt af fremstu tónskáldum Íslands og hefur um áratuga skeið unnið að varðveislu og miðlun íslenskrar þjóðlagaarfleifðar. Hún kemur úr fjölskyldu kvæðamanna, ólst upp við söng foreldra og afa og ömmu á bænum Grímstungu í Vatnsdal, og hefur um árabil verið formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar. Árið 2019 var hún sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til varðveislu og endurnýjunar á íslenskum tónlistararfi. Chris Foster er breskur þjóðlagasöngvari og hljóðfæraleikari, meistari í sínu fagi, sem búsettur er á Íslandi og leikur á gítar og langspil. Þau Bára hafa um árabil komið fram saman sem dúettinn Funi og gefið út meðal annars plöturnar Funi (2004), Flúr (2013) og nú Gárur (2026).

11:30-13:00 Mállýskur skógarþrasta
Náttúrusafn Kópavogs

Skógarþrestir á Íslandi hafa svæðisbundnar mállýskur og syngja því ekki allir sama lagið. Náttúrusafn Kópavogs vinnur nú að söfnun, greiningu og kortlagingu á mállýskum skógarþrasta á Íslandi. Á fyrirlestrinum verður fjallað um tungumál, söngnám og samskipti skógarþrasta. Þá verða spilaðar upptökur af helstu mállýskum Höfuðborgarsvæðsins.

Safnið hlaut Öndvegisstyrk frá Safnasjóði árið 2026 fyrir samfélagslega nálgun á rannsóknarstarfi. Þá verður lífríkið í steypufrumskógi Höfuðborgarsvæðisins rannsakað með þátttöku íbúa, ungum sem öldnum. Verkefnið byggir á fyrri rannsóknum og upptökum Hlyns Steinssonar en stefnt er að hefja víðtækari söfnun með borgarbúum vorið 2027. Verkefnið er unnið í samstarfi við samskonar verkefni í Noregi sem snýr að mállýskum skógarþrasta þar. 

Hvað eru margar mismunandi mállýskur skógarþrasta á Íslandi? Eiga skógarþrestir Íslands og Noregs sameiginlega menningararfleifð?

12:30-13:30    Vinnustofa í pólskum þjóðleikjum og þjóðlögum
Bókasafn Kópavogs
Í þessari vinnustofu kynnast þátttakendur hefðbundnum pólskum þjóðleikjum, söngvum og einföldum dönsum í gegnum lifandi tónlistar- og hreyfidagskrá. Vinnustofan hentar öllum aldurshópum, krefst engrar undirbúningsþekkingar og miðlar pólskri menningu á skemmtilegan og aðgengilegan hátt.

Vinnustofunni stýra tónlistarmennirnir Jacek Karwan og Anna Maria Tabaczyńska. Anna Maria er flautuleikari búsett á Íslandi, hefur kennt við Listaháskóla Íslands og er virk í pólsku menningarlífi hérlendis, meðal annars í tengslum við pólsk börn og ungmenni á Íslandi. Jacek er kontrabassaleikari hjá Sinfóníuhljómsveit Íslands sem hefur komið fram sem einleikari víða um heim og leikið undir stjórn þekktra hljómsveitarstjóra á borð við Vladimir Ashkenazy og Sir Neville Marriner.

12.30-14.15 BATUCADA - inngangur að brasilískum trommuleik
Molinn

Á námskeiðinu er farið í grunnatriði í sambatakti og þátttakendur fá að leika á mismunandi ásláttarhljóðfæri. Batucada einstaklega skemmtileg tónlistarhefð Brasilíu þar sem mismunandi taktar koma saman í stórum trommuhópum. Hefðin er náskyld carnaval-hátíðinni og má finna batucada-hópa út um alla Brasilíu. Leiðbeinandi á námskeiðinu er Sigrún Kristbjörg Jónsdóttir.

Þátttaka á námskeiðinu kostar 4.500kr. - eða 3.000kr. fyrir handhafa hátíðarpassa.

Námskeiðið fer fram í Molanum, miðstöð ungs fólks, að Hábraut 2, 200 Kópavogi, laugardaginn 19. september frá kl. 12:30-14:15.

Athugið að takmarkað pláss er á námskeiðið og skráning er nauðsynleg.

Hlekkur á skráningu: https://forms.gle/MFnNTCxCNicwsvbT7

13:30-14:30 Rímnakveðskapur með Röggu Gröndal
Bókasafn Kópavogs

Í þessari vinnustofu kynnast þátttakendur listinni að kveða rímur — aldagamalli íslenskri hefð þar sem söguljóð eru flutt með sérstökum rímnalögum, stemmum, sem hver kvæðamaður mótar á sinn hátt. Rímur voru um aldir helsta skemmtiefni landsmanna og lifa enn í dag, ekki síst fyrir tilstilli kvæðamannafélaga sem hafa haldið hefðinni við kynslóð fram af kynslóð.

Vinnustofunni stýrir Ragnheiður (Ragga) Gröndal, tónlistarkona og dyggur félagi í Kvæðamannafélaginu Iðunni, sem stofnað var í Reykjavík árið 1929 í þeim tilgangi að æfa kveðskap og safna rímnalögum og alþýðuvísum. Þátttakendur fá að spreyta sig á að kveða vísur undir mismunandi stemmum og kynnast því hvernig þessi lifandi munnlega hefð hljómar og lifir enn í dag. Vinnustofan hentar öllum sem hafa áhuga á íslenskri sönghefð, hvort sem þeir hafa reynslu af kveðskap eða ekki.

14:30-15:30 Færeyskur dans með Sharon Weiss og Kristian Blak

Í þessari vinnustofu kynnast þátttakendur færeyska hringdansinum — dansi sem hefur varðveist í óslitinni hefð frá miðöldum og er samofinn færeyskri menningu og tungumáli. Farið verður yfir sögulegan uppruna dansins og hvernig hann hefur lifað fram á okkar daga, auk þess sem tónrænir og hrynrænir eiginleikar kvæðanna verða kynntir. Þátttakendur læra einföld dansspor og viðlög og dansa 2–3 stef úr færeyska dansarfinum, en efni hverrar ballöðu verður kynnt áður en hún er dönsuð. Allir í salnum taka þátt.

Leiðbeinendur eru Sharon Weiss og Kristian Blak frá Færeyjum. Sharon hefur leikið á blokkflautu um allan heim frá áttunda áratugnum, meðal annars með hljómsveitunum Spælimenninir og Kvonn. Hún er þjóðdansari af lífi og sál og kennari sem hefur unnið að því að koma bæði færeyska dansinum og öðrum þjóðdönsum inn í skólastarf. Kristian er tónskáld og píanóleikari sem kemur víða við í tónlistarlífinu — hann semur fyrir alþjóðlegar klassískar hljómsveitir, leikur í heimabyggð og fer í tónleikaferðir sem hljóðfæraleikari og hljómsveitarstjóri með djass-, þjóðlaga- og heimstónlistarhópum.

16:00-17:30 KRAKKAVAKA
Salurinn

Tónleikar fyrir alla fjölskylduna

Fjölskyldutónleikar þar sem börn og ungmenni stíga á svið og kynna afrakstur vinnu sinnar með kennurum og leiðbeinendum sem koma að hátíðinni. Á tónleikunum hljóma þjóðlög, danslög og fiðlutónlist í flutningi ungra tónlistarmanna.

Aðgangur er ókeypis og öll hjartanlega velkomin á meðan húsrúm leyfir.

19:00-23:30 VÖKUPARTÍ
Salurinn

Vísna- og dansvaka

Vöku 2026 lýkur með upplifun sem sameinar það sem hátíðin stendur fyrir: tónlist, dans, kveðskap, sögur og samveru.

Kvöldið hefst á stálheiðarlegri íslenskri hagyrðingaskemmtun undir stjórn Evu Maríu Jónsdóttur og Péturs Blöndal þar sem hagyrðingar af yngri og eldri kynslóð takast á við fjölbreytt yrkisefni.

Að því loknu breytir Þjóðdansafélag Reykjavíkur fordyri Salarins í dansgólf þar sem gestir fá að upplifa ekta þjóðdansaball við undirleik hljóðfæraleikara frá Íslandi, Færeyjum og Noregi. Öll eru velkomin að taka þátt, hvort sem þau kunna sporin eða ekki.

Veitingar verða til sölu allt kvöldið og barinn opinn.

Þau sem ekki treysta sér út á dansgólfið eru að sjálfsögðu velkomin með handverk eða prjóna og geta notið stemningarinnar úr öruggri fjarlægð.

Fram koma: 

• Þjóðdansafélag Reykjavíkur 

• Félag harmoníkuunnenda í Reykjavík

• Kristian Blak o.fl. frá Færeyjum

• Ingrid Lingaas Fossum, Vegar Vårdal og Vegard Hansen frá Noregi